25 may 2011

o ferrol

Xeografía
Rochas na praia de Doniños
A cidade ocupa un emprazamento peninsular dentro da ría que leva o seu nome, a Ría de Ferrol. O concello limita ó norte e oeste co Océano Atlántico, ó sur coa ría e ó leste con Narón formando parte do Golfo Ártabro. Parte das súas parroquias sitúanse nunha zona esquistosa no val de Trasancos, cun relevo de formas suaves. Cómpre facer mención dos espléndidos areais cos que conta a cidade, como Doniños, San Xurxo, Covas, Esmelle,... no litoral de Doniños pódese atopar unha particularidade morfolóxica, que é a lagoa litoral, paraxe natural de grande interese. Tamén podemos atopar unha moi grande afección polo surf e polo bodiboar.

[editar] Clima

Dende o punto de vista do clima, Ferrol correspóndese co clima oceánico, choivas abundantes no outono e inverno e veráns pouco soleados, destacando as típicas néboas costeiras no verán.

[editar] Historia

O territorio deste concello foi bastante poboado na etapa anterior á romanización na que historicamente poden recoñecerse algúns asentamentos castrexos en Ferrol vello.
O topónimo Ferrol vincúlase á súa orixe antropolóxica Ferreolus.
Na Idade Media a cidade ou vila de Ferrol gozou dalgúns foros e privilexios ata que comezou a pertencer xurisdicionalmente á Casa de Andrade.
Durante o ataque de Drake á cidade da Coruña en 1589, Ferrol serviu como porto de abrigo e reparación á flota marítima.
Ferrol desempeñou, e desempeña, un papel importante na historia de Galicia e España e nas que foron as súas posesións de Ultramar, papel que lle concedeu a súa posición de ser o porto militar máis importante da península durante séculos. No Ferrol sucedéronse numerosas batallas navais e ata algún desembarco promovido polos exércitos ingleses que ansiaban capturar "o mellor porto natural da costa atlántica de Europa" (así o cualificaron os almirantes británicos) e un enclave estratéxico sen igual en España.
A referencia máis antiga que se coñece do Ferrol data do século I, no que o historiador romano Pomponio Mela, ao describir o Magnus Portus Artabrorum, desígnaa co nome de Adobrica. Con todo, hai quen afirma que a fundaron os normandos cara o século X. Será no século XI, cando apareza por primeira vez o nome de Sancto Iuliano de Ferrol nun documento histórico.
O castelo de San Felipe foi construído na mesma boca da ría en 1577 para defender o estratéxico porto do Ferrol dende o que partía unha cadea que en caso de incursión naval era levantada impedindo o paso dos navíos hostís. En 1588, debido a un temporal, parte das naves que formaban a Grande Armada de Filipe II buscou refuxio na ría do Ferrol. En 1594 a armada inglesa intentou apoderarse de Ferrol. En 1726 Filipe V ordenou a instalación dos grandes Estaleiros do Norte de España na ría do Ferrol, nos lugares da Graña e o Ferrol. En 1749 Fernando VI dispuxo a instalación dos estaleiros en Esteiro e que fose o Ferrol a capital do Departamento Marítimo. O 25 de agosto de 1800 tivo lugar un intento de apoderarse do Ferrol e destruír os estaleiros por parte dunha armada inglesa con máis de cen barcos e 15.000 homes, mandados polo almirante Warren. Trala derrota inglesa, Napoleón celebrouno coa frase: "polos valentes ferroláns". En 1809 produciuse a ocupación francesa pero esta só durou un mes.
A alianza con Gran Bretaña durante a Guerra da Independencia precipitou o fracaso da economía da cidade e, durante o reinado de Fernando VII, o Ferrol chegou a converterse nunha cidade en declive, perdendo o seu título de capital. Con todo, floreceron novas actividades, durante a administración do Marqués de Molina, Ministro de Asuntos Navais a mediados do século XIX.
En Ferrol produciuse a botadura do primeiro barco a vapor de España en 1858, en 1881 do primeiro barco con casco de ferro e en 1912 a do primeiro acoirazado (Acoirazado España), asistido polo rei Afonso XIII.
O estourido da Guerra Civil (1936-1939) significou que os estaleiros, talleres, fundicións e dársenas do Ferrol fosen tomados baixo o control do Estado e completamente nacionalizados en 1945 baixo o nome de Bazán, máis tarde renomeado como IZAR e dende xaneiro de 2005 como Navantia.
Durante a ditadura franquista, o ditador, que nacera nesta cidade, renomeouna en 1938 como El Ferrol del Caudillo, nome que conservou ata 1982, cando o concello democrático o cambiou polo actual, Ferrol.
O remate da ditadura e a chegada da democracia en 1978 non axudou a mellorar a súa situación económica. Dende 1982 a cidade enfrontouse a numerosos problemas debido ao declinar do sector naval e o translado da Flota da Armada á localidade andaluza de Rota. O principio do novo milenio con todo, foi en xeral un tempo de esperanza ante unha inminente expansión económica.
O remate da autoestrada AP-9 entre Fene e Ferrol en 2003 permitiu a total conexión da cidade coa fachada atlántica galega. Ademais, a posta en marcha do porto exterior e de novas infraestructuras de comunicación e de apoio industrial sustentan esa esperanza de recuperación socioeconómica.
Lugares de interese
Teatro Jofre
Praia de Lumebo
Aínda que Ferrol non conta con grandes monumentos ten unha diversidade arquitectónica de grande interese:
Complexo construído en 1751 que marcou a vida e crecemento da cidade nos últimos séculos.
Os Arsenais Militares de Ferrol son un dos mellores exemplos de arquitectura civil e naval do Estado. Están formados por un recinto amurallado dividido en varias zonas: os Estaleiros, os Diques e o Parque. No seu interior, merecen especial mención, ademais da Porta do Dique, a Porta do Parque, a Sá de Armas, o Dique e o Edificio das Ferrerías.
A Porta do Arsenal, coñecida tamén como Porta do Dique e un dos símbolos da cidade, foi levantada polo enxeñeiro Julián Sánchez Bort no século XVIII con fronte cara á actual Praza de Galicia, que tamén acolle hoxe o Monumento aos Caidos en África, a sé de Correos e o Teatro Jofre. Trátase dunha torre de planta cadrada rematada por unha cúpula semiesférica con lanterna de ferro forxado. O seu arco triunfal, sobre o que se sitúa o escudo real de Carlos III, está flanqueado por dúas columnas toscanas.
O Museo Naval atópase instalado no antigo edificio do penal de San Campio, no interior do Arsenal Militar. Nas súas salas expóñense utensilios e obxectos relacionados co mar, a navegación e os barcos; restos de buques, planos, maquetas, armamento ou cartografía.
Unha das fortalezas máis importantes da ría de Ferrol. No ano 1589 comézase a construción do castelo auspiciada por Filipe II, do que toma o seu nome, e é entre os anos 1731 e 1755 sofre unha serie de reformas.
É unha fortificación militar, na súa maioría de estilo neoclásico, sita na bocana norte da ría de Ferrol, fronte ao Castelo da Palma, xa no concello de Mugardos, e un dos puntos máis estratéxicos da ría. É un dos exemplos máis representativos de fortalezas do século XVIII utilizadas para a defensa da poboación e de toda a ría.
Exemplo singular do racional urbanismo da época da Ilustración, en tempos de Carlos III, compondo un sistema simétrico e racionalista que se articula ao redor das prazas de Armas e Amboage. Nas súas rúas aínda se conservan unha serie de vivendas orixinais do século XVIII, dotadas de grandes balcóns con reixas de ferro forxado colocadas sobre ménsulas pétreas e de rechamantes galerías de madeira acristalada, pintadas en branco, moitas delas incorporadas xa durante o século XIX. Desta forma as longas e rectas rúas do centro histórico da cidade ven realzadas por un conxunto de variados miradoiros dunha gran beleza de formas. Segue a destacar hoxe non só pola súa forma senón polas construcións modernistas que alí se fixeron, coma por exemplo o Teatro Jofre na praza de Galicia, o Casino Ferrolán, o Hotel Suízo cos seus destacados balcóns de ferro forxado ou o Banco Simeón, coas súas airosas e delicadas galerías. Cabe destacar tamén os seus xardíns, a concatedral e a Fonte de San Roque, que alberga na súa pétrea fachada o escudo heráldico máis antigo da cidade, co nome de Ferrol.
Templo proxectado polo arquitecto académico Julián Sánchez Bort, a partir do ano 1763, para a nova barriada que se levantaba na cidade de Ferrol. Na súa planta centrada e nos primeiros proxectos, recollíanse conceptos arquitectónicos renacentistas, aínda que o edificio considérase neoclásico. Ten planta de cruz grega, cuberta cunha gran cúpula, que non se deixa ver ao exterior. Ten capelas laterais e unha fachada principal flanqueada por dúas torres rematadas por cúpulas. A portada repite modelos compositivos propios do manierismo.
É o monumento relixioso máis importante da cidade. Foi levantada sobre os restos dunha antiga igrexa románica. No ano 1959, obtivo o título de Concatedral, pertencente á Diocese de Mondoñedo-Ferrol.
  • Igrexa de San Francisco
Voluminosa igrexa neoclásica, foi construída en 1757, nela destaca o seu retablo maior tamén neoclásico. Foi levantada sobre os restos do antigo Convento de San Francisco, do século XIV edificado pola Casa de Andrade, e comparte parcela co actual edificio do Parador Nacional de Turismo. É un templo de planta de cruz latina con tres naves, separadas por columnas toscanas, capela maior e sancristía. No seu interior, gárdanse tallas de madeira e o retablo, obra de José Ferreiro.
  • O Cantón de Molíns e a Alameda de Suances
Zonas verdes de paseo e esparexemento.
  • Parque municipal Raíña Sofía
No que destacan árbores como as acacias e eucaliptos. Antigo Horto dos Frades, localízase no núcleo urbano, separando os barrios de Ferrol Vello e da Magdalena. É unha das zonas verdes máis importantes da poboación e no seu interior merecen especial mención a pista de baile, o estanque -onde atópase a Fonte Wallace, adquirida en París no ano 1889 e arrodeada polos bustos de oito ferroláns ilustres-, e o parque didáctico Aquaciencia.
A zona didáctica amosa a través de xogos, maquetas ou paneis a importancia da auga na vida humana, a súa enerxía e os seus principios dinámicos.
  • Praia e lagoa de Doniños
Longo areal moi frecuentado por surfistas, no que destaca un espazo protexido formado por un amplo complexo dunar, con penachos vexetais, que defenden do mar unha lagoa costeira, un rico e variado ecosistema, dende diferentes aves acuáticas -algunhas delas en perigo de extinción- e migratorias ata ocas, que deitan as súas follas entre os xuncos do seu litoral.
  • Ermida de Santa Comba
Situada nunha pequena illa, na praia de Santa Comba. Celébrase tradicionalmente dende o ano 1110 unha romaría.
  • Baluarte de San Xoán
Situado fronte ó porto, é un dos restos máis importantes da muralla da cidade do século XVIII. Dende a súa altura pódense entender as diferentes fases históricas da construción do porto comercial.
Núcleo onde orixinouse a actual poboación a principios do século XIII. Ten o seu punto neurálxico na Praza Vella. Nesta praza atópanse vivendas dunha soa altura e baranda de madeira. Fronte a ela, atópanse a Sá de Armas do Arsenal Militar (antigo Cuartel de Instrución de Mariñeiría e os xardíns nos que aséntase a Fonte da Fama.
En toda a súa contorna destacan construcións de arquitectura popular mariñeira, con cristaleiras e rúas empedradas, estreitas e irregulares. Na actualidade, conserva unha estrutura compacta e orientada cara ao porto, aínda que atópase nun adiantado estado de deterioración.
  • Igrexa de Nosa Señora do Socorro
Pequeno templo neoclásico dunha soa nave levantado no século XVIII na zona vella da cidade, na rúa do Socorro. No seu interior, gárdanse as imaxes do Cristo dos Navegantes e a Virxe do Socorro, de gran devoción popular no barrio.
  • Xardíns de Herrera
Atópanse sitos entre o Parador Nacional de Turismo e o Pazo de Capitanía Xeral da Armada. Un dos monumentos máis importantes que acolle, ademais do Obelisco de Churruca, é a estatua, realizada en bronce, do militar Jorge Juan, que apunta cun dedo cara ao Arsenal Militar dende o interior de ditos xardíns.
Conta cun miradoiro, dende onde se obteñen unhas das mellores vistas da ría de Ferrol e do Arsenal Militar.
  • Capela de Nosa Señora das Dores
Foi levantada na segunda metade do século XVIII na rúa Méndez Núñez, xunto á Praza de Amboaxe. É un pequeno templo dunha soa nave con planta de cruz latina.
  • Museo da Natureza
Atópase instalado no edificio do antigo Hospicio da Praza de Amboaxe, na rúa Méndez Núñez. O seu interior está adicado á fauna galega con esqueletos de mamíferos e aves. Na actualidade, desenvólvense obras na antiga Casa do Coronel, no barrio de Canido, para trasladar estes fondos a unhas instalacións máis acaidas.
  • Centro Cultural Torrente Ballester
Localizado no antigo Hospital de Caridade, sito na rúa Concepción Arenal. É un dos espazos culturais máis importantes de Ferrol. Nas súas salas expóñense obras e manifestacións da arte galega e universal tanto contemporánea como histórica.
  • Teatro Jofre
Sito na Praza de Galicia, é unha das obras de arquitectura teatral do século XIX máis importantes de España. Foi inaugurado no ano 1892 tras moitos problemas económicos para poder afrontar a súa apertura. Destaca pola súa decoración e pola súa acústica. No seu interior, realízanse ao longo de todo o ano numerosos actos culturais.
  • Barrio de Esteiro
Esteiro foi nas súas orixes, no século XVIII, o barrio obreiro de Ferrol, lugar onde tiñan a súa vivenda a maior parte dos traballadores das construcións navais e militares. Na década de 1990, levantáronse modernas vivendas, aínda que segue a conservar algúns edificios das súas orixes, destacando o antigo Hospital de Mariña, actual Campus Universitario, e a Casa do Patín, actual Biblioteca Universitaria.
  • Ermida de Chamorro
Tamén coñecida como Capela da Virxe do Nordés. É un pequeno templo de orixe medieval sito na cima dun monte, a escasos tres quilómetros do casco urbano de Ferrol. Foi levantada nos primeiros anos do século XVI e ampliada no XVII.
Nas súas inmediacións, realízase todos os anos, o Luns de Pascua, unha popular romaría na que milleiros de fieis soben a pé á ermida para pregar á Virxe de Chamorro. O lugar conta cunhas fantásticas panorámicas da cidade de Ferrol e de toda a súa ría.
  • Cabo Prior
Localízase na parroquia de Covas, a 14 quilómetros do casco urbano de Ferrol, nunha zona de grande beleza paisaxística e arrodeada de acantilados. Son famosas as súas vistas marítimas do Arco Ártabro e, nos seus arredores, atópase o faro de Cabo Prior, inaugurado no ano 1953 y aínda en funcionamento, xunto a un miradoiro.

[editar] Comunicacións

[editar] Estradas

A autoestrada AP-9, principal vía de acceso á cidade, conecta Ferrol coas cidades galegas do eixe atlántico: A Coruña (55km), Santiago (90km), Pontevedra, Vigo e Tui, xa na fronteira con Portugal. A autoestrada A-6, accesíbel mediante a AP-9 a 10km ó sur da cidade, conecta Ferrol coa Coruña, Lugo e Madrid.
Por outra parte, a autovía AG-64 conectará a cidade con Vilalba, cando rematen as obras nos tramos próximos á cidade vilalbesa. Alí conectará coa A-8, tamén en construción, que percorre todo o Cantábrico ata San Sebastián.

[editar] Comunicación Aéreas

O Aeroporto de Alvedro (A Coruña), a 41km de Ferrol pola autoestrada AP-9, conecta Ferrol coas principais cidades españolas e algunhas europeas.
O Aeroporto da Lavacolla (Santiago de Compostela), a 90 km de Ferrol pola autoestrada AP-9, conecta Ferrol coas principais cidades españolas e algunhas europeas e americanas.

[editar] Ferrocarrís

Ferrol conta cunha estación de ferrocarril que conecta a cidade co resto da comunidade autónoma e o país. Renfe esta a estuda-la creación duna liña de proximidades que una a cidade de Ferrol con A Coruña sen paradas intermedias. [3]

[editar] Festas e tradicións

  • Romaría da Virxe de Chamorro, celebrada no luns de Pascua.
  • Festas de San Xiao, o 7 de xaneiro, patrón da cidade.
  • Festas da cidade, en agosto, rematando o día de San Ramón cunha homenaxe a Ramón Plá, o que fora "Marqués de Amboage".
  • Procesión de Corpus Christi, que percorre algunhas das rúas da cidade.
  • A Semana Santa Ferrolá, un dos acontecementos máis sinalados do ano, xuntando unha gran morea de turistas e declarada de interese nacional.
  • Feira de Mostras, punto de referencia para a cidade.

[editar] Deporte

En fútbol, o equipo máis destacado é o Racing de Ferrol, actualmente na terceira división. Xoga os seus partidos no Estadio Municipal da Malata.
En baloncesto, o OAR Ferrol (fundado en 1951 e desaparecido en 1996) xogou varios anos na ACB. O Polideportivo da Malata acolleu os partidos do grupo B do campionato mundial de baloncesto de 1986.
En waterpolo destaca o Club Marina Ferrol.

[editar] Cidades irmandadas

[editar] Galería de imaxes


Artigo principal: Galería de imaxes de Ferrol.

[editar] Lugares de Ferrol

Para unha lista completa de todos os lugares do concello de Ferrol vexa: Lugares de Ferrol.

[editar] Curiosidades

Ferrol foi a primeira cidade de España en adoptar un sistema de cuadrícula no deseño das rúas do seu ensanche, anterior ó Plan Cerdá de Barcelona.

[editar] Parroquias


Galicia | Provincia da Coruña | Parroquias de Ferrol
Brión (Santa María) | A Cabana (Santo Antonio) | Covas (San Martiño) | Doniños (San Román) | Esmelle (San Xoán) | Ferrol | A Graña (Santa Rosa de Viterbo) | Leixa (San Pedro) | Mandiá (Santa Uxía) | Marmancón (San Pedro) | San Xurxo da Mariña (San Xurxo) | Santa Cecilia de Trasancos (Santa Cecilia) | Serantes (San Salvador)

[editar] Notas

No hay comentarios:

Publicar un comentario